IBD en adherentie. Onderzoek onder patiënten met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa naar factoren die de adherentie beïnvloeden.

Samenvatting

Er worden twee ziektebeelden tot de Inflammatory Bowel Disease (IBD) gerekend, namelijk de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Het zijn chronische darmontstekingen waarvan de ziekteactiviteit wisselt en zich niet laat voorspellen.
Er is sprake van een hoog percentage non-adherentie (het niet volledig opvolgen van het medicatieadvies) onder patiënten met Inflammatory Bowel Disease. De prevalenties in verschillende onderzoeken variëren tussen de 5% en 60%. Voor de kwaliteit van leven van de IBD-patiënt en voor de effectuering van het medisch beleid is adherentie van groot belang.

Het doel van het onderzoek is te achterhalen welke factoren ervoor zorgen dat IBD-patiënten zich adherent gedragen. Wanneer er meer inzicht wordt verkregen in de achterliggende oorzaken van adherentie, kunnen artsen bijvoorbeeld beter inspelen op (non-)adherentie. De probleemstelling van dit onderzoek luidt: Welke factoren zijn van invloed op de adherentie van IBD-patiënten?
Het onderzoeksmodel is gebaseerd op een combinatie van the Theory of Planned Behaviour en het Health Belief Model. Er is onder meer gekeken naar de relatie tussen adherentie en de volgende factoren: arts-patiënt communicatie, sociale steun, gezondheidstoestand en ziektewinst.

Onder poliklinische IBD-patiënten van het UMCG is een schriftelijke enquête afgenomen. Er zijn 127 patiënten benaderd, waarvan er 102 vragenlijsten zijn geretourneerd. Dit is een uiteindelijke respons van 80.3%.
In de enquête is onder andere gevraagd naar de adherentie. Daarnaast is er gebruik gemaakt van verschillende vragenlijsten, de Inflammatory Bowel Disease Questionnaire (IBDQ) voor het meten van de gezondheidstoestand, de QUality Of care Through the patient’s Eyes Inflammatory Bowel Disease (QUOTE-IBD) voor het meten van arts-patiënt communicatie en de Ziekte Cognitie Lijst (ZCL) voor het meten van de ziektewinst. De Sociale Steun Lijst (SSL) is gebruikt voor het meten van de sociale steun, voor het meten van de algehele mate van self-efficacy is de Mastery Scale gebruikt.

Van de respondenten zegt 64% zich volledig adherent te gedragen tegenover 36% die zegt dit niet altijd te doen. Respondenten met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa verschillen wat betreft adherentie, 70.5% tegenover 54.3%. Van de mannen gedraagt 55.6% zich adherent tegenover 70.9% van de vrouwen.

Er zijn door middel van de t-toets significante verschillen gevonden tussen patiënten die zich adherent en non-adherent gedragen. Een hogere leeftijd gaat samen met een hogere mate van adherentie. Patiënten die vertrouwen hebben in de werking van de medicatie vertonen een hogere mate van adherentie. Door middel van de Mann-Whitney U toets is aangetoond dat er een significant verschil is in opleidingsniveau tussen patiënten die zich adherent gedragen en patiënten die dit niet doen. Patiënten die hoger zijn opgeleid vertonen een hogere mate van non-adherentie, dit is in overeenstemming met de literatuur. Door middel van de Chi2 toets is naar voren gekomen dat het ervaren van bijwerkingen bij vrouwen leidt tot een hogere mate van non-adherentie.

Uit logistische regressie analyse blijkt dat het ervaren van ziektevoordelen een positief effect heeft op de adherentie. Daarnaast blijkt dat jonge vrouwen die tevreden zijn over de arts-patiënt communicatie zich adherenter gedragen. Daarentegen gedragen patiënten met colitis ulcerosa die veel sociale steun ontvangen zich non-adherenter. Ook kan geconcludeerd worden dat vrouwen met een betere gezondheidstoestand zich adherenter gedragen. Het model verklaart 56.8% van de variantie in adherentie.

Teneinde de adherentie te verbeteren wordt aanbevolen meer aandacht aan de arts-patiënt communicatie te besteden. De respondenten in dit onderzoek zijn gemiddeld vrij tevreden over de communicatie, echter het kan altijd beter. Als suggestie voor bevordering van de adherentie wordt het COPE-model van Robinson (2008) aangereikt. Dit is een methode voor artsen om de relatie met de patiënt en de adherentie te bevorderen.

Er is weinig bekend over de relatie tussen adherentie en het ervaren van ziektevoordelen bij IBD-patiënten. Hier zou in de toekomst vervolgonderzoek naar gedaan kunnen worden.

This entry was posted in Uncategorized and tagged . Bookmark the permalink.